Konstytucja 23 kwietnia 1935 roku – Sądownictwo

Najpierw z powodu święta zmarłych. Później z chęci dokończenia innych zajęć. Miałem przerwę od tematu. Ale teraz wracam, aby ze odświeżonymi myślami brnąć dalej.
(Kiedyś napisałem, że spróbuję sam napisać konstytucje – to nie jest ona, ciągle analizuję konstytucje IIRP z 1935r.)

IX. Wymiar Sprawiedliwości  

Art. 64

(1) Sądy wymierzają sprawiedliwość w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.

(2) Przez wymiar sprawiedliwości sądy strzegą ładu prawnego w Państwie i kształtują poczucie prawne społeczeństwa.

(3) Sędziowie są w sprawowaniu swego urzędu sędziowskiego niezawiśli.

(4) Orzeczenia sądowe nie mogą być zmieniane ani uchylane przez inne organa władzy.

(5) Sądy nie mają prawa badać ważności aktów ustawodawczych należycie ogłoszonych.

Art. 65

(1) Sędziów mianuje Prezydent Rzeczypospolitej, jeżeli ustawy inaczej nie stanowią.

(2) Organizację sądów tudzież odrębne stanowisko sędziów, ich prawa i obowiązki oraz uposażenie – określają ustawy.

Art. 66

(1) Sędzia może być złożony z urzędu, zawieszony w urzędowaniu, przeniesiony na inne miejsce lub w stan spoczynku wbrew swojej woli jedynie mocą orzeczenia sądowego i tylko w przypadkach ustawą przewidzianych.

(2) Zasada ta nie dotyczy przypadku, gdy przeniesienie sędziego na inne miejsce urzędowania lub w stan spoczynku jest wywołane zmianą w organizacji sądów, postanowioną przez akt ustawodawczy.

Art. 67

Sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego ani zatrzymany bez nakazu sądu, chyba że został schwytany na gorącym uczynku.

Art. 68

(1) Żadna ustawa nie może zamykać obywatelowi drogi sądowej dla dochodzenia krzywdy lub szkody.

(2) Poręcza się wolność osobistą, nietykalność mieszkania i tajemnicę korespondencji.

(3) Ustawy określą warunki, w jakich może być dokonana rewizja osobista lub domowa albo naruszona tajemnica korespondencji.

(4) Nikt nie może być pozbawiony sądu, któremu z prawa podlega, ani karany za czyn, nie zabroniony przez prawo przed jego popełnieniem, ani też zatrzymany bez nakazu sądu dłużej niż czterdzieści osiem godzin.

(5) Sądy wyjątkowe są dopuszczalne tylko w przypadkach, przewidzianych w ustawie.

(6) Ustawy przeprowadzą zasadę, że sprawy, w których karę orzekła władza administracyjna, będą na żądanie strony przekazane na drogę postępowania sądowego.

Art. 69

(1) Prezydent Rzeczypospolitej władny jest aktem łaski darować lub złagodzić skazanemu karę, wymierzoną orzeczeniem prawomocnym, tudzież uchylić skutki skazania.

(2) Amnestia wymaga aktu ustawodawczego.

Art. 70

(1) Powołuje się:

a) Sąd Najwyższy do spraw sądowych cywilnych i karnych,

b) Najwyższy Trybunał Administracyjny do orzekania o legalności aktów administracyjnych, oraz

c) Trybunał Kompetencyjny do rozstrzygania sporów o właściwość między sądami a innymi organami władzy.

(2) Odrębną organizację sądów wojskowych, ich właściwość, tok postępowania oraz prawa i obowiązki członków tych sądów określają ustawy.

Art. 71

(1) Do orzekania w sprawach ministrów, senatorów i posłów, pociągniętych do odpowiedzialności konstytucyjnej, powołuje się Trybunał Stanu, złożony z Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, jako przewodniczącego, oraz sześciu sędziów.

(2) Sędziów Trybunału Stanu i ich zastępców powołuje na okres trzyletni Prezydent Rzeczypospolitej z pośród sędziów sądów powszechnych, przedstawionych w liczbie podwójnej w połowie przez Sejm, a w połowie przez Senat, z równomiernym uwzględnieniem kandydatów każdej z Izb Ustawodawczych.

We cytowanym rozdziale, najważniejszy według mnie jest punkt drugi artykułu sześćdziesiątego czwartego. Gdyż definiuje cel istnienia sądownictwa. Obecnie ten cel zdaje się być nieuchwytny. Ale to trochę za skomplikowane, abym teraz  próbował wyjaśnić na czym polegają problemy obecnego sądownictwa. Zresztą, ja się do tego nie nadaję.

Ciekawe jest, że sędziów miał mianować samodzielnie prezydent. Jest to kolejny powód, by zauważyć ciążenie władzy właśnie w kierunku prezydenta. Obecnie sędziów wybiera Krajowa Rada Sądownictwa, a ich wybór prezydent tylko zatwierdza. Naziści przez rozmnażanie się we własnym gronie chcieli wydać na świat nad człowieka. Być może, to całe kotłowanie się prawniczych genotypów, wyda kiedyś na świat super sędziego. Który laserowym spojrzeniem zaprowadzać będzie praworządność. Spojrzy, na przykład, na kieszonkowca, a on od razu zamieni się w anioła.

Bardzo ważny jest punkt pierwszy artykułu sześćdziesiątego ósmego. W przypadku konstytucji minimalistycznych, nie powinno zabraknąć tego punktu.

Widzę problem w artykule 69. Z jednej strony, prezydent może wydawać akt łaski. Z drugiej strony, amnestia (zbiorowy akt łaski) wymaga ustawy. Granica pomiędzy tymi dwoma rzeczami praktycznie nie istnieje. Dlatego mogło by dojść do konfliktu pomiędzy prezydentem a sejmem. Gdyby prezydent skorzystał ze prawa łaski, wobec dużej grupy ludzi.

Wiele mechanizmów działania systemu sądów zostało umieszczonych w innych ustawach. Dlatego, nie jestem w stanie sobie wyrobić zdania na temat budowy tego systemu. Myślę, że sądownictwo jest ważne na równi ze obronnością. Podejrzewam, że chorobliwe dbanie o wewnętrzne bezpieczeństwo kraju spowodowane jest jakością sądownictwa lub odwrotnie. Prawdopodobnie pociąga to za sobą osłabienie obronności zewnętrznej. To akurat można obecnie obserwować w USA. Tną tam wydatki na armię. Jednocześnie zwiększają wydatki na bezpieczeństwo wewnętrzne. Jednak w przypadku USA przyczynom nie jest sądownictwo. Dlatego jestem bardzo ciekawy, czy okaże się, że takie przemiany spowodują degradacje amerykańskiego sądownictwa.

Ostatnią rzeczą o której wspomnę jest Trybunał Kompetencyjny, o którym po raz pierwszy słyszę. Jest to dziwny organ, który zajmuje się powstrzymywaniem chaosu. Obecnie nie wyobrażam sobie pracy takiej instytucji. Mogło by to być podobne do komisji. Nie wiem. Jest to jednak pomysł, może nawet unikatowy. Wprowadzenie takiego sądu nie mogło by zaszkodzić. Pod warunkiem, że sprawy w nim byłyby załatwiane bez zwlekania. Bo inaczej groziłby paraliż działania państwa.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s